နိဒါန္း
ဘာသာတရားႏွင့္လူ
ေၾကာက္တတ္ေသာသေဘာသည္ ပုထုဇဥ္လူသားတုိ့၏ ေမြးရာပါဗီဇစိတ္ျဖစ္သည္။ ယင္းေၾကာက္ျခင္းကုိ အစျပဳကာ လူသားတုိ့သည္ ကုိးကြယ္မႈကုိ စတင္ခဲ့သည္ဟု ေဒသနာေတာ္က ဆုိသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ လူသားႏွင့္ကုိးကြယ္မႈသည္ မကြဲမကြာ ရွိလာခဲ့သည္။ ထုိ့ေၾကာင့္ ေလာက၌ ကုိးကြယ္မႈဆုိင္ရာဘာသာၾကီးမ်ား အသီးသီးေပၚထြက္လာျခင္း ျဖစ္သည္။ အေၾကာက္တရားမ်ားသည္ ကုိးကြယ္မႈဆုိင္ရာမ်ားကုိ ဖန္တီးေပးသကဲ့သုိ့ ထုိကုိးကြယ္မႈဆုိင္ရာမ်ားကလည္း လူသားတုိ့အား တစ္ဖန္ျပန္လည္၍ အေၾကာက္တရားမ်ားကုိ ျဖစ္ေစျပန္သည္။ ေဒသနာေတာ္မ်ား၌ ဤသည္ကုိပင္ “ဇာတံ သရဏေတာ ဘယံ” စသည္ျဖင့္ ကုိးကြယ္ျခင္းေၾကာင့္ ေဘးျဖစ္တတ္သည္ဟု ဆုိထားျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ အေၾကာက္တရားႏွင့္ ကုိးကြယ္မႈ၊ ကုိးကြယ္မႈႏွင့္အေၾကာက္တရားတုိ့သည္ ဆန့္က်င္ဘက္အသြင္ျဖင့္ ထာ၀ရတည္ရွိေနၾကသည္။ ထုိ့ေၾကာင့္ အခ်ဳိ့က ကုိးကြယ္မႈဆုိင္ရာဘာသာတရားကုိ “မႈိင္း” ဟု ဆုိထားျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ သုိ့ေသာ္ ဘာသာတရားသည္ မႈိင္း-မဟုတ္သကဲ့သုိ့ လူသားမွန္လ်င္ ဘာသာတရားႏွင့္မကင္းကြာစေကာင္းေပ။ အခ်ဳိ့ပညာရွင္မ်ားက “ဘာသာမဲ့ ဟူသည္ပင္ ဘာသာတရားတစ္ခု၏အမည္ ျဖစ္သည္” ဟု ဆုိထားရာ ဘာသာတရား၏အျပင္ဘက္၌ လူသားသည္ ရပ္တည္ရန္ စြမ္းႏုိင္မည္မဟုတ္ေပ။
“သေ၀ ဟိေတ (ပါသံဋာ) သံယမံစ ဘ၀သုဓိ ံစ ဣဆံတိ။ ဟိ-မွန္ပါ၏။ သေ၀- အလုံးစုံကုန္ေသာ၊ ေတ ပါသံဋာ - ထုိကုိးကြယ္ ယုံၾကည္မႈဆုိင္ရာ ဘာသာအယူ၀ါဒတုိ့သည္၊ သံယမံစ - မေကာင္းမႈကုိ မျပဳမိရန္ ေစာင့္စည္းျခင္းကုိလည္းေကာင္း၊ ဘ၀သုဓိ ံစ- ဘ၀၏စင္ၾကယ္ျခင္းကုိလည္းေကာင္း၊ ဣဆံတိ- အလုိရွိကုန္၏။” ဟု အေသာကေက်ာက္စာ၌ မိန့္ဆုိထားရာ--
လူသားတုိ့အား မိမိတုိ့၏ကုိယ္က်င့္သိကၡာကုိ ျမင့္မားလာေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေစလုိျခင္း၊ မိမိတုိ့ဘ၀ စင္ၾကယ္ျမင့္ျမတ္မႈကုိ တန္ဖုိးထားေစလုိျခင္းျဖင့္ လူ့ေလာက၌ အသက္ရွင္ေနထုိင္ၾကစဥ္ကာလအတြင္း ထာ၀စဥ္ေပ်ာ္ရႊင္ခ်မ္းေျမ့ေသာ ျငိမ္းခ်မ္းတည္ျငိမ္သည့္ ဘ၀မ်ဳိးကုိ တည္ေထာင္ႏုိင္ရန္ လုိလားျခင္းသည္ပင္ ဘာသာတရားမ်ား၏မူလရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္သည္ဟု ဆုိသည္။ သို့ျဖစ္၍ ဘာသာတရားတုိင္းသည္ တစ္ခုႏွင့္တစ္ခု အႏွစ္သာရအားျဖင့္ မတူၾကေစကာမူ အေျခခံမူလရည္ရြယ္ခ်က္ျဖစ္သည့္ အထက္ပါသေဘာတရားမ်ားကား အတူတူပင္ ျဖစ္ေပသည္။ ထုိ့ေၾကာင့္ လူသားတုိ့သည္ ဘာသာတရားကေပးေသာ သြန္သင္ခ်က္အေပၚ အားကုိးအားထားျပဳ၍ အမွားအမွန္ဟူသမွ်ကုိ ဆုံးျဖတ္ၾကျခင္း ျဖစ္ေပသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ အခ်က္(၁၀)ခ်က္ အႏွစ္ခ်ဳပ္
သမုိင္းေခတ္မ်ားသည္ တစ္ေခတ္ျပီးတစ္ေခတ္ ေရြ့လ်ားေနသည္။ အေတြးအေခၚမ်ားလည္း တစ္ခ်ိန္ႏွင့္တစ္ခ်ိန္ မတူၾကေတာ့ေပ။ အေတြးအေခၚအေဟာင္းမ်ား၏ေနရာတြင္ အေတြးအေခၚအသစ္မ်ားက အစားထုိး၀င္ေရာက္လာၾကသည္။ သုိ့ေသာ္လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္း ၂၅၀၀-ေက်ာ္ကာလက ဗုဒၶျမတ္စြာ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ေသာ ေကသမုတၱိသုတ္(ကာလာမသုတ္)ေတာ္လာ အဓိပၸါယ္ အယူအဆမ်ားသည္ကား အုိသြားျခင္း၊ ေဟာင္းႏြမ္းသြားျခင္း မရွိဘဲ ေပၚေပါက္လာေသာေခတ္ႏွင့္အညီ တေျပးညီ လုိက္လ်က္ရွိသည္။
ကမၻာ၌ ကာလာမသုတ္ဟု ေက်ာ္ၾကားေနျခင္း၏အေၾကာင္းမွာလည္း ေပၚေပါက္လာေသာေခတ္ႏွင့္အညီ တန္းတူလုိက္ႏုိင္ေသာေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။ ဤကား တစ္ဆင့္ခ်၍ ရႈ့ျမင္ျခင္းသာ ျဖစ္၏။ အမွန္အားျဖင့္ ဤသုတ္ေတာ္သည္ ေပၚေပါက္လာေသာေခတ္ထက္ပင္ ေရွ့ေျပးျဖစ္ေနေပေသးသည္။ သုိ့ေသာ္ ဤသုတ္ေတာ္လာ အဓိပၸါယ္ အယူအဆမ်ားကုိကား အေပၚယံမ်က္ႏွာျပင္၌သာ မေလ့လာဘဲ အတြင္းသုိ့ႏႈိက္၍ ေလ့လာရန္ လုိအပ္ေပသည္။ သုိ့မွသာလ်င္ ဤသုတ္ေတာ္၏နက္နဲမႈအတုိင္းအတာကုိ သိရွိႏုိင္ေပလိမ့္မည္။ ယင္းနက္နဲမႈအတုိင္းအတာကုိ သိရွိလာသည္ႏွင့္အမွ် ျမတ္စြာဘုရားရွင္၏သဗၺညဳတညဏ္ေတာ္၏နက္နဲပုံကုိ သိရွိျပီး ဤသုတ္ေတာ္၏တန္ဖုိးကုိလည္း နားလည္မည္မွာ အမွန္ပင္ ျဖစ္ေပသည္။
အျမြက္မွ်ေဖာ္ျပရေသာ္ ဤသုတ္ေတာ္လာ ခ်က္ခ်င္းလက္ခံအတည္မျပဳသင့္ေသာ အခ်က္ (၁၀)ခ်က္ကုိ ျခဳံ၍ၾကည့္ပါက (သုိ့မဟုတ္) ရႈ့ေထာင့္ေပါင္းစုံမွေန၍ ေလ့လာပါက အခ်က္တစ္ခုႏွင္တစ္ခုသည္ လစ္ဟာေနျခင္းမရွိဘဲ စပ္ယွက္လ်က္ ၀ါ-စပ္ႏြယ္လ်က္ ရွိေနသည္ကုိ ေတြးေခၚသူ၏ကုိယ္ပုိင္ညဏ္ ျမင့္မားလ်င္ျမင့္မားသေလာက္ ေတြ့ျမင္ႏုိင္ေပသည္။ ဤေလာက၌ ေတြးေခၚေနၾကေသာ အေတြးအေခၚ အယူအဆမွန္သမွ်တုိ့သည္ ဤအခ်က္(၁၀)ခ်က္၏ အျပင္ဘက္၌ မရွိႏုိင္ေပ။ အခ်က္(၁၀)ခ်က္၏အတြင္း၌သာ အမည္နာမေ၀ါဟာရအမ်ဳိးမ်ဳိးျဖင့္ တည္ရွိႏုိင္ေပသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ ဤ၌ အခ်က္ ၁၀-ခ်က္ဟု တစ္ခုခ်င္းအားျဖင့္ အမည္နာမကြဲျပားလ်က္ရွိႏုိင္ေသာ္လည္း ယင္းအခ်က္ ၁၀-ခ်က္လုံးကုိ အႏွစ္ခ်ဳပ္၍ ျပရပါမူကား “မည္သည့္အရာကုိမွ် ခ်က္ခ်င္းအတည္ျပဳလက္ခံျခင္း မျပဳရ”ဟုပင္ ဆုိဘြယ္ရွိေပေတာ့သည္။
သက္သာရာ ရပ္နားရာ
အထက္၌ ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာအခ်က္ (၁၀)ခ်က္လုံး၏ အႏွစ္ခ်ဳပ္သည္ “မည္သည့္အရာကိုမွ် ခ်က္ခ်င္းအတည္ျပဳ လက္ခံျခင္းမျပဳရ” ဟု ဆုိထားသည္။ သုိ့ျဖစ္ပါက ေရျပင္၌ ေထာက္တည္ရာမဲ့ေသာပုဂၢဳိလ္သည္ ထုိေရျပင္၌ ေမ်ာခ်င္ရာသို့ေမ်ာေနနိဳင္သကဲ့သုိ့ ေလဟာျပင္၌ ေထာက္တည္ရာမဲ့ေသာပုဂၢဳိလ္သည္လည္း ေလဟာျပင္အတြင္း လြင့္ေမ်ာခ်င္းတုိင္း လြင့္ေမ်ာေနမည္သာ ျဖစ္ေပသည္။ ထုိ့အတူ ကုိယ္ပုိင္ညဏ္ျဖင့္ အမွားအမွန္,အေကာင္းအဆုိးကုိ မဆုံးျဖတ္ႏုိင္၍ အယူ၀ါဒေရးရာ၌ ေထာက္တည္ရာမဲ့ေနေသာ ပုထုဇဥ္ပုဂၢဳိလ္အတြက္ အယူ၀ါဒေရးရာေတာၾကီးအတြင္း၀ယ္ မ်က္စိလည္ လမ္းမွားကာ တ၀ဲလည္လည္ျဖင့္ ေဆာက္တည္ရာမဲ့ေနေပေတာ့မည္။
ယင္းသုိ့ အယူ၀ါဒေရးရာ၌ ေထာက္တည္ရာမဲ့ေနပါက မ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ ကုိယ္စိတ္ခ်မ္းသာမႈတုိ့ႏွင့္ကင္းေ၀းလ်က္ ဆင္းရဲဒုကၡ၀ဲၾသဃမွာ နစ္မြန္းခ်င္တုိင္း နစ္မြန္းေနေပေတာ့မည္။ အဆုံးစြန္အားျဖင့္ ဘ၀သံသရာတစ္ေလ်ာက္လုံး ေထာက္တည္ရာမဲ့လ်က္ ဒုကၡဆင္းရဲ ၀ဲဂယက္တြင္းမွာ တ၀ဲလည္လည္ ျဖစ္ခ်င္တုိင္းျဖစ္ေနေပေတာ့မည္။ ထုိသုိ့ ဆင္းရဲဒုကၡ၀ဲၾသဃထဲမွာ ေမ်ာပါခ်င္တုိင္းေမ်ာပါ၊ နစ္မြန္းခ်င္တုိင္းနစ္မြန္း၊ တ၀ဲလည္လည္ ျဖစ္ခ်င္တုိင္းျဖစ္ေနေသာ ပုထုဇဥ္လူသားအား ထုိဒုကၡဆင္းရဲ ၀ဲၾသဃအတြင္းမွာ ေမ်ာပါခ်င္တုိင္းေမ်ာပါခြင့္၊ နစ္မြန္းခ်င္တုိင္း နစ္မြန္းခြင့္၊ တ၀ဲလည္လည္ ျဖစ္ခ်င္တုိင္းျဖစ္ခြင့္ကုိ မေပးဘဲ သက္သာရာ ရပ္နားရာ ေထာက္တည္ရာကုိ ဤသုတ္ေတာ္က ေပးထားေလသည္။
စံ (သုိ့မဟုတ္) မွတ္ေက်ာက္
မွန္၏။ ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ ဤသုတ္ေတာ္၌ အခ်က္ ၁၀-ခ်က္တုိ့ျဖင့္ အရာရာကုိ ခ်က္ခ်င္းအတည္ျပဳလက္ခံျခင္းမျပဳရန္ မိန့္ေတာ္မူခဲ့၏။ ထုိ့သုိ့ မိန့္ေတာ္မူခဲ့သည္မွန္ေသာ္လည္း မိမိ၏ကုိယ္ပုိင္ညဏ္ျဖင့္ စူးစမ္းဆင္ျခင္ခြင့္ကုိကား တုိက္တြန္းအားေပးထားသည္။ မိမိ၏ကုိယ္ပုိင္ညဏ္ျဖင့္ စူးစမ္းဆင္ျခင္ရမည္ဟု တုိက္တြန္းအားေပးခ်က္ႏွင့္အညီ တုိင္းတာႏုိင္ရန္ ၀ါ-တင္ၾကည့္ႏုိင္ရန္ စံ (သုိ့မဟုတ္)မွတ္ေက်ာက္မ်ားကုိလည္း ျမတ္စြာဘုရားရွင္ကုိယ္တုိင္ ဤသုတ္ေတာ္၌ အရိပ္အျမြက္ေဟာၾကားထားေလသည္။
မွန္၏။ ဤသုတ္ေတာ္ပါ အခ်က္ ၁၀-ခ်က္တုိ့ျဖင့္ “မည္သည့္အရာကုိမွ် ခ်က္ခ်င္းအတည္ျပဳ လက္ခံျခင္း မျပဳရ”ဟု ဆုိေသာ္လည္း ပုထုဇဥ္လူသားတုိ့အတြက္ မည္သည့္နည္းႏွင့္မွ် အမွားအမွန္, အေကာင္းအဆုိးကုိ ခြဲျခားႏုိင္အံ့မထင္။ သုိ့ျဖစ္၍ ျမတ္ဗုဒၶသည္ ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ အခ်က္ (၁၀)ခ်က္ႏွင့္ တစ္ဆက္တည္းအားျဖင့္ အမွားႏွင့္အမွန္, အေကာင္းႏွင့္အဆုိးကုိ မည္ကဲ့သုိ့ေသာ စံျဖင့္ တုိင္းတာရမည္ကုိ ၀ါ- မည္ကဲ့သုိ့ေသာ မွတ္ေက်ာက္ျဖင့္ တင္ၾကည့္ရမည္ကုိ တုိင္းတာရန္ ၀ါ- တင္ၾကည့္ရန္ စံ (သို့မဟုတ္)မွတ္ေက်ာက္မ်ားကုိလည္း ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ပါသည္။
ယင္ စံ (သို့မဟုတ္)မွတ္ေက်ာက္မ်ားမွာ--
“အကုသုိလ္ျဖစ္ေသာ - အျပစ္ရွိေသာ - ပညာရွိတုိ့ ကဲရဲ့အပ္ေသာ - စီးပြါးမဲ့ရန္ျဖစ္ေသာ- ဆင္းရဲရန္ျဖစ္ေသာ- ေလာဘ, ေဒါသ, ေမာဟ, တရားမ်ားႏွင့္ ကုသုိလ္ျဖစ္ေသာ - အျပစ္ကင္းေသာ- ပညာရွိတုိ့ ခ်ီးမြမ္းအပ္ေသာ- အစီးအပြါးရွိျခင္းငွါျဖစ္ေသာ- ခ်မ္းသာျခင္းငွါျဖစ္ေသာ -အေလာဘ, အေဒါသ, အေမာဟ-တရားမ်ား, ပင္ ျဖစ္ေပသည္။
၀ါဒမွန္ကုိ ရွာေဖြျခင္း အဓိပၸါယ္
ေဖာ္ျပပါ အခ်က္ ၁၀-ခ်က္ကုိ စံ(သုိ့မဟုတ္)မွတ္ေက်ာက္မ်ားေပၚတြင္ တုိင္းတာ၍ ၀ါ-တင္ၾကည့္၍ အမွားႏွင့္အမွန္၊ အေကာင္းႏွင့္အဆုိးကုိ ခြဲျခားနားလည္ႏုိင္ျပီဆုိပါက ဤသုတ္ေတာ္ကေပးေသာ မိမိကုိယ္တုိင္ စူးစမ္းဆင္ျခင္ျခင္း၏အႏွစ္သာရကုိ ေတြ့ရွိရျပီဟု သတ္မွတ္ရေပမည္။ သုိ့ေသာ္ အမွားႏွင့္အမွန္၊ အေကာင္းႏွင့္အအဆုိးတုိ့ကုိ ကုိယ္တုိင္စူးစမ္းဆင္ျခင္ႏုိင္ရုံမွ်ျဖင့္ ေက်နပ္၍မေနဘဲ ယင္းတုိ့တြင္ မွားေသာ ဆုိးေသာ တရားတုိ့ကုိ ပယ္စြန့္၍ မွန္ေသာေကာင္းေသာတရားတုိ့ကုိ ျပည့္စုံေစရမည္ ျဖစ္ေပသည္။ မွန္၏။ ဤသုိ့ ပယ္စြန့္ရမည့္တရားမ်ားကုိ ပယ္စြန့္ႏုိင္ရန္၊ ျပည့္စုံရမည့္တရားမ်ား ျပည့္စုံႏုိင္ရန္အတြက္ စစ္မွန္ေသာအယူ၀ါဒကုိ ရွာေဖြျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ ပယ္စြန့္ရမည့္တရားမ်ားကုိ ပယ္စြန့္ျခင္း၊ ျပည့္စုံရမည့္တရားမ်ားကုိ ျပည့္စုံေစျခင္းဟူေသာ စြမ္းရည္သတၱိထူးကုိ ရရွိျပီးဆုိပါက စစ္မွန္ေသာ ဘာသာအယူ၀ါဒကုိ ရွာေဖြျခင္း၏အဓိပၸါယ္သည္လည္း ျပီးျပည့္စုံသြားျပီဟု ဆုိႏုိင္ေပသည္။
ပစၥဳပၸန္ခ်မ္းသာ
သုိ့ေသာ္ ျမတ္စြာဘုရားရွင္သည္ လူသားတုိ့အား ဤမွ်ျဖင့္ ေက်နပ္ေရာင့္ရဲျခင္းကုိ လုိလားေတာ္မမူဘဲ တစ္ဆင့္တက္၍ ပြါးမ်ားရမည့္အရာမ်ားကုိ ေဟာၾကားေတာ္မူခဲ့ပါသည္။ ယင္းကား အလုံးစုံေသာ အရပ္မ်က္ႏွာတုိ့၌ သတၱ၀ါအားလုံးတုိ့ကုိ မိမိႏွင့္အတူျပဳ၍ ျပန့္ေျပာေသာ၊ ျမင့္ျမတ္ေသာ၊ အတုိင္းအရွည္မရွိေသာ၊ ရန္မရွိေသာ၊ ေၾကာင့္ၾကျခင္းမရွိေသာ စိတ္ျဖင့္ ပြါးမ်ားေနထုိင္ရမည့္ ေမတၱာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥေပကၡာ တည္းဟူေသာ ျဗဟၼ၀ိဟာရတရားမ်ားပင္ ျဖစ္ေပသည္။
ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ေဟာၾကားေတာ္မူေသာ ပိဋကသုံးပုံ၊ နိကာယ္ငါးရပ္တုိ့တြင္ ဤေကသမုတၱိသုတ္(သို့မဟုတ္)ကာလာမသုတ္သည္ကား သုတၱန္ပိဋက၊ အဂုၤတၱရနိကာယ္၊ တိကနိပါတ္၌ ပါရွိေသာသုတ္ေတာ္ ျဖစ္ေပသည္။ မ်က္ေမွာက္ေခတ္၌ ျမတ္စြာဘုရားရွင္ ေဟာၾကားေတာ္မူသည့္ ေက်ာ္ၾကားေသာေဒသနာေတာ္အမ်ားအျပားရွိရာတြင္ ဓမၼစကၠပ၀တၱနသုတ္၊ အနတၱလကၡဏသုတ္၊ မဟာသတိပဌာနသုတ္၊ ဓမၼပဒ၊ အဘိဓမၼာႏွင့္ ေကသမုတၱိသုတ္(ကာလာမသုတ္)ေတာ္တုိ့သည္ အထူးထင္ရွားေလသည္။
ထုိ့တြင္ ဓမၼစၾကာတရားေတာ္၌ သစၥာေလးပါးကုိ အဓိကထား၍ ေဟာၾကားထားသည္။ အနတၱလကၡဏသုတ္သည္ ေလာက၌ ျမဲေသာ အတၱဟူ၍မရွိ။ မျမဲေသာ အနတၱတရားမ်ားသာ ရွိသည္ဟု အတၱကုိပယ္ေသာ ေဒသနာျဖစ္သည္။ မဟာသတိပဌာနသုတ္သည္ သစၥာေလးပါးကုိ ရရွိရန္ က်င့္စဥ္နည္းလမ္းမ်ားကုိ ညြန္ၾကားထားေသာသုတ္ေတာ္ျဖစ္သည္။ သစၥာေလးပါးကုိ သိရွိရန္ ဤမဟာသတိပဌာနသုတ္လာ က်င့္နည္းမ်ားမွတစ္ပါး အျခားမရွိေခ်။ ထုိ့ေၾကာင့္ သတိပဌာန္က်င့္စဥ္ကုိ ဧကာယနမေဂၢါ-တစ္ေၾကာင္းတည္းေသာလမ္း-ဟု ဆုိျခင္း ျဖစ္သည္။ ဓမၼပဒမွာမူ စိတ္၏သဘာ၀၊ ကုသုိလ္အကုသုိလ္တုိ့၏အက်ဳိးအျပစ္၊ ပညာရွိႏွင့္သူမုိက္တုိ့၏ကြဲျပားမႈ၊ သမဏ ျဗဟၼဏတုိ့၏အဓိပၸါယ္ စသည္တုိ့ကုိ ျပဆုိထားသည္။ အဘိဓမၼာသည္ စိတ္,ေစတသိက္, ရုပ္, နိဗၺာန္ ဟူေသာ ပရမတၳတရားေလးပါးတုိ့၏ သေဘာအဓိပၸါယ္မ်ားကုိ ဖြင့္ဆုိထားသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ အထက္ပါ ေဒသနာေတာ္မ်ားသည္ သစၥာေလးပါးကုိ မ်က္ေမွာက္ျပဳရန္ တစ္နည္းမဟုတ္ တစ္နည္းအားျဖင့္ အေထာက္အပံ့ ျပဳေနပါသည္။
သုိ့ေသာ္ ယင္တုိ့ႏွင့္မတူ တစ္မူထူးျခားေသာ ေဒသနာေတာ္သည္ကား ဤေကသမုတၱိသုတ္ေဒသနာေတာ္ပင္ ျဖစ္ေပသည္။ မွန္၏။ ဤသုတ္ေတာ္သည္ အထက္ပါေဒသနာမ်ားကဲ့သုိ့ သစၥာေလးပါးအနားသုိ့ ခ်ဥ္းကပ္ရန္ မစြမ္းႏုိင္ေသးဘဲ အကုသုိလ္ျဖစ္ေသာ- အျပစ္ရွိေသာ-ပညာရွိတုိ့ကဲ့ရဲ့အပ္ေသာ- စီးပြါးမဲ့ရန္ျဖစ္ေသာ-ဆင္းရဲရန္ျဖစ္ေသာ ေလာဘ,ေဒါသ, ေမာဟ- တရားတုိ့ႏွင့္ ကုသုိလ္ျဖစ္ေသာ- အျပစ္ကင္းေသာ- ပညာရွိတုိ့ ခ်ီးမြမ္းအပ္ေသာ-အစီးအပြါးရွိျခင္းငွါျဖစ္ေသာ-ခ်မ္းသာျခင္းငွါျဖစ္ေသာ အေလာဘ, အေဒါသ, အေမာဟ-တရားတုိ့၏ ကြဲျပားေသာရလဒ္ကုိ ထုတ္ေဖာ္ျပသည့္ ေအာက္ေျခအဆင့္မ်ွသာ ရွိေပေသးသည္။ သုိ့ေသာ္ ျဗဟၼစုိရ္တရားေလးပါးတုိ့ျဖင့္ ယခုမ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ က်င့္သုံးေနထုိင္ရန္ ေဟာၾကားထားသျဖင့္ ေလာကီခ်မ္းသာႏွင့္စပ္၍ကား အထြတ္အထိပ္သုိ့ ပုိ့ေဆာင္ေပးထားသည္ဟု ဆုိႏုိင္ေပသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ ဤသုတ္ေတာ္၏ထူးျခားခ်က္သည္ မဂ္ခ်မ္းသာ , ဖုိလ္ခ်မ္းသာ, ေနာင္တမလြန္ခ်မ္းသာတုိ့ထက္ ယခုပစၥပၸန္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ ေထာက္တည္ရာ၊ ရပ္နားရာ၊ သက္သာရာ၊ ခ်မ္းသာရာကုိ ေပးေသာ အခ်က္ပင္ျဖစ္ေပသည္။
ဤသုိ့ျဖင့္ ပယ္ရမည့္တရားမ်ား၊ ျပည့္စုံရမည့္တရားမ်ား၊ ထိန္းသိမ္းတည္ထားရမည့္တရားမ်ားဟု သုံးပုိင္းခြဲထားသည္။ ေဖာ္ျပပါ အခ်က္သုံးခ်က္သည္လည္း ျမတ္စြာဘုရားရွင္တုိ့ မိန့္ၾကားေတာ္မူေသာ အဆုံးအမျဖစ္သည့္ “အလုံးစုံေသာ အကုသိုလ္တုိ့ကုိ မျပဳလုပ္ရ၊ ကုသုိလ္မွန္သမွ်ကုိ ျပဳလုပ္ရမည္။ မိမိစိတ္ကုိ ျဖဴစင္ေအာင္ထားပါ” ဟူေသာ ေဒသနာေတာ္တြင္ အၾကဳံး၀င္လ်က္ ရွိေပသည္။ သုိ့ျဖစ္၍ ဤသုတ္ေတာ္လာ အႏွစ္ခ်ဳပ္သည္ အကုသုိလ္မ်ားကုိပယ္၍ ကုသုိလ္မ်ားကုိ ျပည့္စုံေစကာ ျဗဟၼစုိရ္တရားေတာ္ႏွင့္အညီ က်င့္သုံးေနထုိင္ေစျခင္းပင္ ျဖစ္ေပေတာ့သည္။
ယင္းသုိ့ က်င့္သုံးေနထုိင္သြားပါက လူသားတုိ့ ေတြးေခၚေနေသာ တမလြန္ဘ၀ရွိျခင္း-မရွိျခင္း၊ ကုသုိလ္အကုသုိလ္တုိ့၏အက်ဳိးရင္းအက်ဳိးဆက္ရွိျခင္း-မရွိျခင္း၊ မေကာင္းမႈျပဳေသာ္လည္း ျပဳသည္ မည္ျခင္း-မမည္ျခင္းတုိ့သည္ အေရးမၾကီးေတာ့ေပ။ အဘယ္ေၾကာင့္ဆုိေသာ္ မ်က္ေမွာက္ဘ၀၌ စစ္မွန္ေသာ ခ်မ္းသာကုိ ေတြ့ရွိေနျပီး ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ေပတည္း။
သုတ္ေတာ္ဖြဲ့စည္းထားပုံ
“ေကသမုတၱိသုတ္ေတာ္ ေလ့လာခ်က္” ဟူေသာ ေခါင္းစဥ္၏ေအာက္၀ယ္ အခန္းၾကီး (၅)ခန္းခြဲ၍ အခန္းငယ္မ်ားျဖင့္ တန္ဆာဆင္ကာ ေအာက္ပါအတုိင္း ဖြဲ့စည္းတည္ေဆာက္ထားသည္။
အခန္း ၁- ၌ ကာလာမမင္းသားတုိ့ႏွင့္ဆက္စပ္ေနေသာ အယူ၀ါဒမ်ား၊ ျမတ္ဗုဒၶ၏၀ါဒႏွင့္ပတ္သက္ေသာ မွတ္ခ်က္မ်ား၊ အယူ၀ါဒအေပၚ သံသယႏွင့္စပ္ေသာ ေမးခြန္းမ်ား၊ လူသားတုိ့အား ယုံၾကည္မႈကုိ ေပးႏုိင္သူတုိ့၏အရည္အေသြးမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
အခန္း ၂- ၌ -
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံအတည္မျပဳသင့္ေသာ ပထမအခ်က္တြင္ စကားႏွင့္ဆပ္စပ္၍ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား၊ တစ္ဆင့္ၾကားစကားမ်ား၏ မွန္ကန္မႈႏွင့္ လြဲမွားမႈမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ ဒုတိယအခ်က္တြင္ ပရမၸအမ်ဳိးအစားမ်ား၊ အစဥ္အလာႏွင့္စပ္ေသာ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ တတိယအခ်က္တြင္ ဣတိဟာသ၊ ဣတိကိရ၊ ေကာလာဟလႏွင့္စပ္၍ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား၊ ယင္းတုိ့ႏွင့္စပ္ေသာ ပိဋကတ္ေတာ္မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ စတုတၳအခ်က္တြင္ ပိဋက-ႏွင့္စပ္၍ ဤ၌ ယူရမည့္အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆုိခ်က္မ်ား၊ ေထရ၀ါဒႏွင့္ မဟာယာနတုိ့၏ကြဲျပားမႈမ်ား၊ ျမတ္ဗုဒၶ၏ဓမၼ၀ိနယအေပၚ အျမင္မ်ား စသည္တုိ့ကုိ အက်ယ္တ၀င့္ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ ပဥၥမအခ်က္တြင္ တကၠ၏သေဘာမ်ား၊ ဘုရားရွင္တုိ့၏သဗၺညဳတညဏ္ကုိ ၀န္ခံျခင္းတုိ့သည္ ယင္းတကၠမွအပျဖစ္ေၾကာင္းမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ ဆ႒မအခ်က္တြင္ တကၠႏွင့္နယတုိ့၏ အယူအဆမတူပုံမ်ား၊ နယေဟတုတြင္ ပါ၀င္ႏုိင္သည့္ ပိဋကတ္ေတာ္မွ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ သတၱမအခ်က္တြင္ အေထာက္အထား ကုိးကားတတ္ေသာ လူ့သဘာ၀မ်ား၊ အေထာက္အထား အကုိးအကားမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
အထူးအားျဖင့္ ဒိ႒ိ ၆၂-ပါးကုိ တကၠေဟတု၊ နယေဟတု၊ အကာရပရိ၀ိတကၠ ၃- မ်ဳိးတုိ့တြင္ သြင္း၍ ဤ၌ ေဖာ္ျပထားျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ အ႒မအခ်က္တြင္ ၀ါဒတစ္ခုႏွင့္တစ္ခု အယူအဆတုိက္ဆုိင္တတ္ပုံ၊ သုိ့ေသာ္ အသြင္သ႑န္အားျဖင့္သာ တူျပီး အႏွစ္သာရအားျဖင့္ ကြဲျပားပုံမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ န၀မအခ်က္တြင္ ေက်ာ္ၾကားျခင္းကုိ လူသားတုိ့ လုိလားႏွစ္သက္တတ္ပုံ၊ ေက်ာ္ၾကားျခင္းေၾကာင့္ ကုိးကြယ္ခံပုဂၢဳိလ္မ်ား ျဖစ္လာႏုိင္ပုံ၊ ကုိးကြယ္မႈမွားယြင္းပါက ရရွိလာမည့္ အက်ဳိးဆက္မ်ား၊ ကုိးကြယ္ထုိက္ေသာ ပုဂၢဳိလ္တုိ့၌ ရွိရမည့္အရည္အေသြးမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
ခ်က္ခ်င္းလက္ခံ အတည္မျပဳသင့္ေသာ ဒသမအခ်က္တြင္ လူသားတုိ့အဖုိ့ ဆရာကုိ ရွာမွီးရန္လုိအပ္ပုံ၊ ဗုဒၶျမတ္စြာတုိ့ပင္ ဆရာႏွင့္မကင္းကြာပုံ၊ ဆရာကုိးကြယ္ မွားယြင္းပါက ဘ၀သံသရာတစ္ေလွ်ာက္လုံး ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္တတ္ပုံမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
အခန္း ၃- ၌ ပယ္စြန့္ရမည့္ ေလာဘ, ေဒါသ, ေမာဟ - တရားမ်ား၊ ျပည့္စုံရမည့္ အေလာဘ, အေဒါသ, အေမာဟ- တရားမ်ား စသည္ျဖင့္ စံ (သုိ့မဟုတ္) မွတ္ေက်ာက္မ်ားကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
အခန္း ၄- ၌ တစ္ဆင့္တက္၍ ပြါးမ်ားရမည့္ ေမတၱာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥေပကၡာ- တရားမ်ား စသည္တုိ့ကုိ ေဖာ္ျပထားသည္။
အခန္း ၅- ၌ တမလြန္ဘ၀ ရွိ, မရွိ၊ ကုသုိလ္,အကုသုိလ္တုိ့၏ အက်ဳိးရင္းအက်ဳိးဆက္ ရွိ, မရွိ၊ ကုသုိလ္ျပဳေသာ္လည္း ျပဳသည္ မည္, မမည္ႏွင့္စပ္ေသာ သိမွတ္ဖြယ္ရာမ်ား စသည္တုိ့ကုိ အက်ယ္တ၀င့္ ေဖာ္ျပထားသည္။
အေျဖထုတ္ျပီးေသာသုတ္
ေရွးသေရာအခါ ခရီးသြားႏွစ္ေယာက္သည္ လမ္းခရီးတစ္ခု၌ ျမက္ပုံႏွစ္ပုံကုိ ေတြ့ျမင္ၾက၏။ ထုိအခါ သူတုိ့ႏွစ္ေယာက္လုံးသည္ တစ္ေယာက္တစ္ပုံစီျဖင့္ ျမက္ပုံကုိ ေကာက္ယူသြားၾကသည္။ ထုိ့ေနာက္ ခရီးအတန္ငယ္သြားျပီးေသာအခါ လမ္းတြင္ ၀ါဂြမ္းႏွစ္ပုံကုိ ေတြ့ၾကျပန္သည္။ ဤ၌ ခရီးသြားႏွစ္ေယာက္လုံး လုပ္သင့္လုပ္ထုိက္ေသာ အလုပ္ကား ျမက္ပုံမ်ားကုိ ထားခဲ့ျပီး ၀ါဂြမ္းပုံမ်ားကုိ ယူေဆာင္သြားရန္သာ ျဖစ္သည္။ သုိ့ေသာ္ ခရီးသြားႏွစ္ဦးအနက္ တစ္ဦးက ျမက္ပုံကုိပင္ ဆက္လက္၍ သယ္ေဆာင္လာခဲ့ျပီး ဒုတိယတစ္ဦးကမူ ျမက္ပုံကုိ ခ်ထားခဲ့ကာ ၀ါဂြမ္းပုံကုိ သယ္ေဆာင္သြားခဲ့သည္။ ဤသုိ့ျဖင့္ သူတုိ့သည္ ေရွ့သုိ့ ခရီးဆက္ခဲ့ရာ တစ္ခုေသာေနရာ၌ သုိးေမြးႏွစ္ပုံကုိ ေတြ့ၾကျပန္သည္။ ထုိ့တြင္ ပထမတစ္ဦးသည္ အထက္ပါနည္းတူ မိမိသယ္ေဆာင္လာခဲ့ေသာျမက္ပုံကုိပင္ တစ္ဖန္ဆက္လက္၍ သယ္ေဆာင္လာခဲ့ျပန္သည္။ သုိ့ေသာ္ ဒုတိယတစ္ဦးကမူကား အသစ္ေတြ့ရွိေသာ သုိးေမြးပုံကုိ ေျပာင္းလဲ၍ သယ္ေဆာင္သြားခဲ့သည္။
ဤ၌ ပထမတစ္ဦးသည္ အသစ္အသစ္ေတြ့ရွိေသာ ၀ါဂြမ္းပုံ၊ သုိးေမြးပုံတုိ့ကုိ ျမက္ပုံႏွင့္မလဲဘဲ မိမိ၌ ရွိရင္းစြဲျဖစ္သည့္ ျမက္ပုံကုိပင္ ဆက္လက္၍ သယ္ေဆာင္သြားခဲ့သည္။ သုိ့ေသာ္ ဒုတိယတစ္ဦးကမူ ပစၥည္း၀တၳဳတစ္ခု၏တန္ဖုိးကုိ အကဲျဖတ္တတ္သည္။ တုိးတက္ဆန္းသစ္ေသာ ေခတ္အျမင္ရွိသည္။ အေဟာင္းကုိ ဖက္တြယ္ထားလုိက္စိတ္မရွိေပ။ ထုိ့ေၾကာင့္ အသစ္အသစ္ေတြ့ရွိေသာ တစ္ခုထက္တစ္ခု တန္ဖုိးျမင့္သည့္ အရာ၀တၳဳမ်ားကုိသာ တစ္ခုျပီးတစ္ခု ေျပာင္းလဲ၍ သယ္ေဆာင္သြားခဲ့၏။
ဤကား ေရွးေဟာင္းအယူအဆ ေရွးေဟာင္းအေတြးအေခၚမ်ားကုိ ဖက္တြယ္ထားသူႏွင့္ အသစ္အသစ္ေျပာင္းလဲတုိးတက္လာေသာ အယူအဆအေတြးအေခၚတုိ့ကုိ တစ္ခုျပီးတစ္ခု လက္ခံေသာသူႏွစ္ဦးတုိ့၏ ျခားနားခ်က္ ျဖစ္သည္။
သုိ့ျဖစ္၍ ယေန့တုိင္ေအာင္ “ဓမၼ”ဟူ၍ ယူဆထင္မွတ္ခဲ့ေသာ အရာ၀တၳဳမ်ားသည္ ဤသုတ္မွ ေပးလာေသာ စူးစမ္းဆင္ျခင္တတ္သည့္ အေတြးအေခၚမ်ားေၾကာင့္ ယေန့မ်က္ေမွာက္၌ “အဓမၼ”ျဖစ္မည္ဆုိပါက ျဖစ္သြားႏုိင္သည္။ ထုိ့အတူ “အမွန္ (သုိ့မဟုတ္)အေကာင္း”ဟူ၍ ထင္မွတ္ယူဆလာခဲ့ေသာ အရာ၀တၳဳတုိ့သည္ ဤသုတ္မွ ဖြင့္ေပးသည့္ ညဏ္အလင္းေၾကာင့္ ပစၥပၸဳန္အေျခအေန၌ “အမွား (သုိ့မဟုတ္) အဆုိး” သုိ့ သက္ဆင္းလုိက သက္ဆင္းသြားႏုိင္သည္။
သုိ့ဆုိလ်င္ ျမက္ပုံကုိ ထမ္းပုိးသယ္ေဆာင္သြားမည္လား? (သုိ့မဟုတ္) ၀ါဂြမ္းပုံ၊ ထုိမွ တစ္ဆင့္တက္လ်င္ သုိးေမြးပုံကုိ ထမ္းပုိးသယ္ေဆာင္သြားမည္လား ? ဤသုတ္သည္ ယင္းအေမးအတြက္ အေျဖထုတ္ျပီးျဖစ္ေၾကာင္း ေအာက္ပါအက်ဳိးေက်းဇူးမ်ားက သက္ေသခံေပလိမ့္မည္။
အက်ဳိးေက်းဇူး
ဤသုတ္ကုိ ေလ့လာျခင္းအားျဖင့္ လူသားတုိ့ လုိလားမႈမရွိေသာ အေၾကာက္တရားမ်ားကုိ တြန္းလွန္ႏုိင္မည္။ ယုံမွားျခင္း၏ေနာက္ကြယ္၌ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ အက်ဳိးဆက္မ်ားကုိ ၾကဳိတင္လက္ဦးမႈရယူကာ လက္ခံ, လက္မခံအားျဖင့္ ၾကဳိက္ႏွစ္သက္ရာကုိ ေရြးခ်ယ္ႏုိင္မည္။ ကုိးကြယ္ျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမည့္ေဘးမွ ကာကြယ္ႏုိင္မည္။ စစ္မွန္ေသာ ကုိးကြယ္ရာကုိ သိရွိလာမည္။ ယင္းစစ္မွန္ေသာ ဘာသာတရား၏အသြင္ႏွင့္အႏွစ္သာရတုိ့ကုိ ခြဲျခားတတ္လာမည္။ ဘာသာတရားတုိင္းအေပၚ သေဘာထားအျမင္ ၾကီးမားတတ္လာမည္။ အရာရာႏွစ္စပ္၍ အစြန္းေရာက္၀ါဒီအျဖစ္မွ ကင္းလြတ္မည္။ ဥပါဒါန္တရားတုိ့ျဖင့္ ေႏွာင္ဖြဲ့ခံရျခင္းမွ တစ္ခုေသာ အတုိင္းအတာထိ ကင္းလြတ္မည္။ အရာရာတုိင္းအေပၚ စူးစမ္းဆင္ျခင္တတ္လာျပီး ယင္းစူးစမ္းဆင္ျခင္ျခင္း၏ေနာက္၌ အမွားႏွင့္အမွန္၊ အေကာင္းႏွင့္အဆုိးတုိ့ကုိ ခြဲျခားတတ္လာမည္။ အေတြးအေခၚအယူအဆအေဟာင္းမ်ား၏ေနရာတြင္ အေတြးအေခၚအသစ္မ်ားျဖင့္ ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ အစားထုိးကာ ဘ၀သစ္ကုိ ျဖတ္သန္းႏုိင္လာမည္။
အသက္ရွင္ေနထုိင္ေသာ လူ့ဘ၀၏ရည္ရြယ္ခ်က္ကုိ နားလည္လာမည္။ သိပၸံပညာ၏တုိးတက္မႈအေပၚ ဘာသာတရားႏွင့္သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ဆက္စပ္ေပးတတ္လာမည္။ တမလြန္ဘ၀ ရွိ, မရွိ၊ ကုသုိလ္ အကုသုိလ္တုိ့၏ အက်ဳိးရင္း အက်ဳိးဆက္ ရွိ, မရွိ ၊ မေကာင္းမႈျပဳေသာ္လည္း ျပည္သည္ မည္, မမည္တုိ့ကုိ ကြဲျပားစြာ သိရွိလာမည္။ အတုအစစ္တုိ့ျဖင့္ ေရာျပြမ္းလ်က္ရွိေသာ ေမတၱာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥေပကၡာတုိ့၏ သေဘာသဘာ၀ကုိ နားလည္လာျပီး သတၱ၀ါတုိင္းအေပၚ ငဲ့ညွာတတ္၊ ခ်စ္တတ္၊ ၀မ္းေျမာက္တတ္၊ လ်စ္လ်ဴရႈ့တတ္လာမည္။ စစ္မွန္ေသာ ဘာသာတရားဟူသည္ ပစၥဳပၸန္ေကာင္းစားေရးကုိ ဦးတည္ျခင္းျဖင့္ အနာဂတ္အတြက္လည္း အလုိလုိ ျပီးျပည့္စုံျပီးျဖစ္ေၾကာင္း သေဘာေပါက္လက္ခံလာမည္။ အဆုံးစြန္အားျဖင့္ မဂ္,ဖုိလ္,နိဗၺာန္တုိင္ေအာင္ ဤသုတ္ေတာ္က ပုိ့ေဆာင္ႏုိင္စြမ္းရွိလိမ့္မည္။
(မွတ္ခ်က္။ ။ ေကသမုတၱိသုတ္ေတာ္ ေလ့လာခ်က္က်မ္းမွ နိဒါန္းကုိ ကူးယူေဖာ္ျပသည္။)
